Kandungan AI
·4 November pada 7:16 PTG, lihat siaran
Rabu, 4 November 2026 pada 7:16 PTG
4 November pada 7:16 PTG ·ADAKAH BATAL WUDUK SEORANG NENEK BERSENTUHAN DENGAN CUCU TIRI LELAKI?
.
Soalan: Assalamualaikum Ustaz. Saya seorang perempuan. Anak lelaki saya telah berkahwin dengan seorang janda yang mempunyai seorang anak lelaki daripada perkahwinan terdahulu. Adakah batal wuduk saya jika bersentuhan kulit dengan anak lelaki tersebut? Adakah dia dianggap sebagai cucu dan mahram kepada saya?
.
Jawapan:
.
1. Menurut mazhab Syafi‘i, anak lelaki kepada menantu perempuan daripada perkahwinan terdahulu tidak menjadi mahram kepada ibu mentuanya semata-mata kerana perkahwinan tersebut. Walaupun anak itu boleh dipanggil cucu tiri menurut kebiasaan masyarakat, dia bukan cucu kandung melalui nasab dan tidak termasuk dalam golongan mahram kerana perkahwinan. Oleh itu, jika anak lelaki tersebut telah mencapai had umur yang diambil kira dalam hukum persentuhan kulit, maka batal wuduk penanya apabila bersentuhan dengannya tanpa berlapik. Namun, jika dia masih kanak-kanak kecil yang belum mencapai had tersebut, persentuhan kulit dengannya tidak membatalkan wuduk.
.
2. Allah SWT berfirman:
أَوْ لَامَسْتُمُ النِّسَاءَ
Maksudnya: “Atau kamu menyentuh perempuan.” (Surah al-Ma’idah: 6)
.
Menurut mazhab Syafi‘i, antara perkara yang membatalkan wuduk ialah persentuhan kulit antara lelaki dengan perempuan yang bukan mahram, tanpa berlapik dan setelah kedua-duanya mencapai had umur yang diambil kira oleh syarak. Hukum ini berlaku kepada kedua-dua pihak, sama ada lelaki yang menyentuh perempuan ataupun perempuan yang menyentuh lelaki. Persentuhan tersebut membatalkan wuduk walaupun berlaku tanpa syahwat atau secara tidak sengaja.
.
3. Imam al-Nawawi menyatakan dalam Minhāj al-Ṭālibīn, pada perbahasan perkara yang membatalkan wuduk:
وَلَمْسُ بَشَرَةِ الْأَجْنَبِيَّةِ.
Maksudnya: “Dan menyentuh kulit perempuan ajnabiyyah.”
.
Imam Ibn Hajar al-Haitami menjelaskan dalam Tuḥfah al-Muḥtāj bi Sharḥ al-Minhāj, jilid 1, halaman 139–140:
وَلَا تَنْقُضُ صَغِيرَةٌ وَصَغِيرٌ لَا يُشْتَهَيَانِ.
Maksudnya: “Dan tidak membatalkan wuduk persentuhan dengan kanak-kanak perempuan atau kanak-kanak lelaki yang belum mencapai had yang boleh menimbulkan syahwat.”
.
Penjelasan ini menunjukkan bahawa hukum persentuhan dengan kanak-kanak bukan semata-mata bergantung kepada baligh atau belum baligh. Sebaliknya, ukuran yang digunakan ialah ḥadd al-isytihā’ (حَدُّ الِاشْتِهَاءِ), iaitu tahap umur dan perkembangan seseorang yang lazimnya boleh menimbulkan syahwat menurut penilaian uruf yang sejahtera. Oleh itu, seorang kanak-kanak yang belum baligh boleh termasuk dalam hukum pembatalan wuduk apabila telah mencapai had tersebut.
.
4. Imam Syamsuddin al-Ramli menjelaskan dalam Nihāyah al-Muḥtāj ilā Sharḥ al-Minhāj, jilid 6, halaman 275, pada perbahasan perempuan yang tidak haram dinikahi disebabkan hubungan kekeluargaan melalui perkahwinan:
وَعُلِمَ مِنْ كَلَامِ الْمُصَنِّفِ عَدَمُ تَحْرِيمِ بِنْتِ زَوْجِ الْأُمِّ، أَوِ الْبِنْتِ، أَوْ أُمِّهِ، وَعَدَمُ تَحْرِيمِ أُمِّ زَوْجَةِ الْأَبِ، أَوِ الِابْنِ، أَوْ بِنْتِهَا، أَوْ زَوْجَةِ الرَّبِيبِ أَوِ الرَّابِّ؛ لِخُرُوجِهِنَّ عَنِ الْمَذْكُورَاتِ.
Maksudnya: “Dapat difahami daripada perkataan pengarang bahawa tidak haram dinikahi anak perempuan kepada suami ibu atau suami anak perempuan, ataupun IBU KEPADA SUAMI tersebut. Begitu juga tidak haram dinikahi ibu kepada isteri bapa atau isteri anak lelaki, ataupun anak perempuan isteri tersebut, serta isteri kepada anak tiri atau bapa tiri, kerana mereka tidak termasuk dalam golongan yang disebutkan sebagai haram dinikahi.”
.
Petikan ini menunjukkan bahawa hubungan mahram kerana perkahwinan tidak meliputi semua ahli keluarga pasangan. Hanya hubungan tertentu yang ditetapkan oleh syarak menyebabkan pengharaman nikah selama-lamanya.
.
5. Imam Zakariyya al-Ansari turut menjelaskan dalam Asnā al-Maṭālib fī Sharḥ Rawḍ al-Ṭālib, pada perbahasan perempuan yang haram dinikahi:
لَا تَحْرُمُ بِنْتُ زَوْجِ الْأُمِّ، أَوِ الْبِنْتِ، وَلَا أُمُّهُ، وَلَا أُمُّ زَوْجَةِ الْأَبِ، أَوِ الِابْنِ، وَلَا بِنْتُهَا، وَلَا زَوْجَةُ الرَّبِيبِ أَوِ الرَّابِّ؛ لِخُرُوجِهِنَّ عَنِ الْمَذْكُورَاتِ.
Maksudnya: “Tidak haram dinikahi anak perempuan kepada suami ibu atau suami anak perempuan, mahupun IBUNYA. Begitu juga ibu kepada isteri bapa atau isteri anak lelaki, anak perempuan isteri tersebut, serta isteri anak tiri atau bapa tiri, kerana mereka tidak termasuk dalam golongan yang telah disebutkan.”
.
Petikan Imam Zakariyya al-Ansari ini menguatkan penjelasan Imam al-Ramli bahawa tidak semua hubungan kekeluargaan yang terbentuk melalui perkahwinan mewujudkan hubungan mahram. Oleh itu, seseorang tidak boleh dianggap mahram hanya kerana mempunyai hubungan cucu tiri, anak tiri kepada anak sendiri atau hubungan kekeluargaan melalui perkahwinan yang tidak termasuk dalam kategori mahram yang ditetapkan oleh syarak.
.
6. Berdasarkan penjelasan tersebut, kedudukan keluarga dalam soalan ini ialah seorang ibu mempunyai anak lelaki yang berkahwin dengan seorang wanita. Wanita tersebut mempunyai anak lelaki daripada suami terdahulu. Anak lelaki itu menjadi anak tiri kepada suami baharu ibunya, tetapi tidak menjadi cucu melalui nasab kepada ibu suami tersebut. Perkahwinan itu juga tidak mewujudkan hubungan mahram antara kedua-duanya. Justeru, jika kanak-kanak tersebut sudah mencapai ḥadd al-isytihā’, maka batal wuduk penanya apabila bersentuhan kulit dengannya tanpa berlapik, walaupun persentuhan berlaku tanpa sengaja atau tanpa syahwat. Namun, jika dia masih kecil dan belum mencapai had tersebut, wuduk penanya tidak batal. Begitu juga tidak batal wuduk jika persentuhan berlaku dengan berlapik.
.
7. Kesimpulannya, anak lelaki kepada menantu perempuan daripada perkahwinan terdahulu bukan mahram kepada ibu mentuanya semata-mata kerana hubungan perkahwinan tersebut. Hal ini bertepatan dengan penjelasan Imam al-Ramli dalam Nihāyah al-Muḥtāj dan Imam Zakariyya al-Ansari dalam Asnā al-Maṭālib bahawa hubungan mahram kerana perkahwinan hanya melibatkan kategori tertentu yang ditetapkan oleh syarak. Oleh itu, jika cucu tiri lelaki tersebut masih kecil dan belum mencapai ḥadd al-isytihā’, persentuhan kulit dengannya tidak membatalkan wuduk. Namun, apabila dia telah mencapai had tersebut, persentuhan kulit tanpa berlapik membatalkan wuduk menurut mazhab Syafi‘i. Panggilan cucu tiri tidak menjadikannya mahram dari sudut hukum syarak.
.
MOHD ZAKI BIN ZULKIFLI
4 November 2026
.
Soalan: Assalamualaikum Ustaz. Saya seorang perempuan. Anak lelaki saya telah berkahwin dengan seorang janda yang mempunyai seorang anak lelaki daripada perkahwinan terdahulu. Adakah batal wuduk saya jika bersentuhan kulit dengan anak lelaki tersebut? Adakah dia dianggap sebagai cucu dan mahram kepada saya?
.
Jawapan:
.
1. Menurut mazhab Syafi‘i, anak lelaki kepada menantu perempuan daripada perkahwinan terdahulu tidak menjadi mahram kepada ibu mentuanya semata-mata kerana perkahwinan tersebut. Walaupun anak itu boleh dipanggil cucu tiri menurut kebiasaan masyarakat, dia bukan cucu kandung melalui nasab dan tidak termasuk dalam golongan mahram kerana perkahwinan. Oleh itu, jika anak lelaki tersebut telah mencapai had umur yang diambil kira dalam hukum persentuhan kulit, maka batal wuduk penanya apabila bersentuhan dengannya tanpa berlapik. Namun, jika dia masih kanak-kanak kecil yang belum mencapai had tersebut, persentuhan kulit dengannya tidak membatalkan wuduk.
.
2. Allah SWT berfirman:
أَوْ لَامَسْتُمُ النِّسَاءَ
Maksudnya: “Atau kamu menyentuh perempuan.” (Surah al-Ma’idah: 6)
.
Menurut mazhab Syafi‘i, antara perkara yang membatalkan wuduk ialah persentuhan kulit antara lelaki dengan perempuan yang bukan mahram, tanpa berlapik dan setelah kedua-duanya mencapai had umur yang diambil kira oleh syarak. Hukum ini berlaku kepada kedua-dua pihak, sama ada lelaki yang menyentuh perempuan ataupun perempuan yang menyentuh lelaki. Persentuhan tersebut membatalkan wuduk walaupun berlaku tanpa syahwat atau secara tidak sengaja.
.
3. Imam al-Nawawi menyatakan dalam Minhāj al-Ṭālibīn, pada perbahasan perkara yang membatalkan wuduk:
وَلَمْسُ بَشَرَةِ الْأَجْنَبِيَّةِ.
Maksudnya: “Dan menyentuh kulit perempuan ajnabiyyah.”
.
Imam Ibn Hajar al-Haitami menjelaskan dalam Tuḥfah al-Muḥtāj bi Sharḥ al-Minhāj, jilid 1, halaman 139–140:
وَلَا تَنْقُضُ صَغِيرَةٌ وَصَغِيرٌ لَا يُشْتَهَيَانِ.
Maksudnya: “Dan tidak membatalkan wuduk persentuhan dengan kanak-kanak perempuan atau kanak-kanak lelaki yang belum mencapai had yang boleh menimbulkan syahwat.”
.
Penjelasan ini menunjukkan bahawa hukum persentuhan dengan kanak-kanak bukan semata-mata bergantung kepada baligh atau belum baligh. Sebaliknya, ukuran yang digunakan ialah ḥadd al-isytihā’ (حَدُّ الِاشْتِهَاءِ), iaitu tahap umur dan perkembangan seseorang yang lazimnya boleh menimbulkan syahwat menurut penilaian uruf yang sejahtera. Oleh itu, seorang kanak-kanak yang belum baligh boleh termasuk dalam hukum pembatalan wuduk apabila telah mencapai had tersebut.
.
4. Imam Syamsuddin al-Ramli menjelaskan dalam Nihāyah al-Muḥtāj ilā Sharḥ al-Minhāj, jilid 6, halaman 275, pada perbahasan perempuan yang tidak haram dinikahi disebabkan hubungan kekeluargaan melalui perkahwinan:
وَعُلِمَ مِنْ كَلَامِ الْمُصَنِّفِ عَدَمُ تَحْرِيمِ بِنْتِ زَوْجِ الْأُمِّ، أَوِ الْبِنْتِ، أَوْ أُمِّهِ، وَعَدَمُ تَحْرِيمِ أُمِّ زَوْجَةِ الْأَبِ، أَوِ الِابْنِ، أَوْ بِنْتِهَا، أَوْ زَوْجَةِ الرَّبِيبِ أَوِ الرَّابِّ؛ لِخُرُوجِهِنَّ عَنِ الْمَذْكُورَاتِ.
Maksudnya: “Dapat difahami daripada perkataan pengarang bahawa tidak haram dinikahi anak perempuan kepada suami ibu atau suami anak perempuan, ataupun IBU KEPADA SUAMI tersebut. Begitu juga tidak haram dinikahi ibu kepada isteri bapa atau isteri anak lelaki, ataupun anak perempuan isteri tersebut, serta isteri kepada anak tiri atau bapa tiri, kerana mereka tidak termasuk dalam golongan yang disebutkan sebagai haram dinikahi.”
.
Petikan ini menunjukkan bahawa hubungan mahram kerana perkahwinan tidak meliputi semua ahli keluarga pasangan. Hanya hubungan tertentu yang ditetapkan oleh syarak menyebabkan pengharaman nikah selama-lamanya.
.
5. Imam Zakariyya al-Ansari turut menjelaskan dalam Asnā al-Maṭālib fī Sharḥ Rawḍ al-Ṭālib, pada perbahasan perempuan yang haram dinikahi:
لَا تَحْرُمُ بِنْتُ زَوْجِ الْأُمِّ، أَوِ الْبِنْتِ، وَلَا أُمُّهُ، وَلَا أُمُّ زَوْجَةِ الْأَبِ، أَوِ الِابْنِ، وَلَا بِنْتُهَا، وَلَا زَوْجَةُ الرَّبِيبِ أَوِ الرَّابِّ؛ لِخُرُوجِهِنَّ عَنِ الْمَذْكُورَاتِ.
Maksudnya: “Tidak haram dinikahi anak perempuan kepada suami ibu atau suami anak perempuan, mahupun IBUNYA. Begitu juga ibu kepada isteri bapa atau isteri anak lelaki, anak perempuan isteri tersebut, serta isteri anak tiri atau bapa tiri, kerana mereka tidak termasuk dalam golongan yang telah disebutkan.”
.
Petikan Imam Zakariyya al-Ansari ini menguatkan penjelasan Imam al-Ramli bahawa tidak semua hubungan kekeluargaan yang terbentuk melalui perkahwinan mewujudkan hubungan mahram. Oleh itu, seseorang tidak boleh dianggap mahram hanya kerana mempunyai hubungan cucu tiri, anak tiri kepada anak sendiri atau hubungan kekeluargaan melalui perkahwinan yang tidak termasuk dalam kategori mahram yang ditetapkan oleh syarak.
.
6. Berdasarkan penjelasan tersebut, kedudukan keluarga dalam soalan ini ialah seorang ibu mempunyai anak lelaki yang berkahwin dengan seorang wanita. Wanita tersebut mempunyai anak lelaki daripada suami terdahulu. Anak lelaki itu menjadi anak tiri kepada suami baharu ibunya, tetapi tidak menjadi cucu melalui nasab kepada ibu suami tersebut. Perkahwinan itu juga tidak mewujudkan hubungan mahram antara kedua-duanya. Justeru, jika kanak-kanak tersebut sudah mencapai ḥadd al-isytihā’, maka batal wuduk penanya apabila bersentuhan kulit dengannya tanpa berlapik, walaupun persentuhan berlaku tanpa sengaja atau tanpa syahwat. Namun, jika dia masih kecil dan belum mencapai had tersebut, wuduk penanya tidak batal. Begitu juga tidak batal wuduk jika persentuhan berlaku dengan berlapik.
.
7. Kesimpulannya, anak lelaki kepada menantu perempuan daripada perkahwinan terdahulu bukan mahram kepada ibu mentuanya semata-mata kerana hubungan perkahwinan tersebut. Hal ini bertepatan dengan penjelasan Imam al-Ramli dalam Nihāyah al-Muḥtāj dan Imam Zakariyya al-Ansari dalam Asnā al-Maṭālib bahawa hubungan mahram kerana perkahwinan hanya melibatkan kategori tertentu yang ditetapkan oleh syarak. Oleh itu, jika cucu tiri lelaki tersebut masih kecil dan belum mencapai ḥadd al-isytihā’, persentuhan kulit dengannya tidak membatalkan wuduk. Namun, apabila dia telah mencapai had tersebut, persentuhan kulit tanpa berlapik membatalkan wuduk menurut mazhab Syafi‘i. Panggilan cucu tiri tidak menjadikannya mahram dari sudut hukum syarak.
.
MOHD ZAKI BIN ZULKIFLI
4 November 2026
.jpg)
Tiada ulasan:
Catat Ulasan