BAGAIMANAKAH PEMBAHAGIAN FARAID JIKA SI MATI MENINGGALKAN SEORANG ANAK LELAKI DAN DUA ANAK PEREMPUAN?
.
Soalan: Assalamualaikum Ustaz. Ibu mentua saya telah meninggal dunia dan meninggalkan seorang anak lelaki serta dua orang anak perempuan. Bagaimanakah pecahan pembahagian harta pusaka antara ketiga-tiga anak tersebut menurut hukum faraid?
.
Jawapan:
.
1. Menurut hukum faraid dalam mazhab Syafi‘i, sekiranya seorang wanita meninggal dunia dan meninggalkan seorang anak lelaki serta dua orang anak perempuan sahaja sebagai waris yang berhak, maka harta pusakanya dibahagikan kepada empat bahagian. Anak lelaki mendapat dua bahagian, manakala setiap anak perempuan mendapat satu bahagian. Ini bermakna anak lelaki memperoleh separuh daripada keseluruhan harta pusaka, sementara dua anak perempuan masing-masing memperoleh satu perempat. Walau bagaimanapun, pengiraan ini hanya tepat sekiranya si mati tidak meninggalkan suami, ibu, bapa atau waris lain yang turut berhak menerima pusaka.
.
2. Allah SWT berfirman:
يُوصِيكُمُ اللَّهُ فِي أَوْلَادِكُمْ لِلذَّكَرِ مِثْلُ حَظِّ الْأُنْثَيَيْنِ
Maksudnya: “Allah perintahkan kamu mengenai pembahagian pusaka untuk anak-anak kamu, iaitu bahagian seorang anak lelaki menyamai bahagian dua orang anak perempuan.” (Surah al-Nisa’: 11)
.
Ayat ini menjadi dalil bahawa apabila anak lelaki dan anak perempuan mewarisi bersama melalui kaedah ta‘ṣīb, bahagian seorang anak lelaki adalah dua kali ganda bahagian seorang anak perempuan. Pembahagian tersebut ditetapkan oleh Allah SWT dan bukan berdasarkan keputusan atau pilihan waris semata-mata.
.
3. Rasulullah SAW bersabda:
أَلْحِقُوا الْفَرَائِضَ بِأَهْلِهَا، فَمَا بَقِيَ فَهُوَ لِأَوْلَى رَجُلٍ ذَكَرٍ.
Maksudnya: “Berikanlah bahagian faraid kepada mereka yang berhak menerimanya. Maka apa-apa yang berbaki hendaklah diberikan kepada lelaki yang paling hampir hubungan kekeluargaannya.” (Riwayat al-Bukhari, hadis no. 6732; Muslim, hadis no. 1615)
.
Hadis ini menjadi asas pembahagian harta pusaka kepada waris yang mempunyai bahagian tertentu dan waris yang menerima secara ta‘ṣīb. Dalam masalah yang ditanyakan, anak lelaki menjadi waris ‘aṣabah bi al-nafs, manakala dua anak perempuan menjadi ‘aṣabah bi al-ghayr kerana mewarisi bersama saudara lelaki mereka.
.
4. Imam al-Nawawi menyatakan dalam Minhāj al-Ṭālibīn, pada perbahasan faraid:
وَالْبَنَاتُ مَعَ الْبَنِينَ عَصَبَاتٌ، لِلذَّكَرِ مِثْلُ حَظِّ الْأُنْثَيَيْنِ.
Maksudnya: “Anak-anak perempuan apabila bersama anak-anak lelaki menjadi waris ‘asabah, dengan bahagian seorang lelaki menyamai bahagian dua orang perempuan.”
.
Ketetapan ini menjelaskan bahawa apabila terdapat anak lelaki bersama anak perempuan, pembahagian dibuat berdasarkan nisbah dua bahagian bagi lelaki dan satu bahagian bagi perempuan, setelah diselesaikan bahagian waris lain yang mempunyai bahagian tertentu sekiranya mereka wujud.
.
5. Sebagai contoh, jika harta pusaka bersih berjumlah RM100,000 dan si mati hanya meninggalkan seorang anak lelaki serta dua anak perempuan, pembahagiannya adalah seperti berikut. Anak lelaki mendapat dua daripada empat bahagian, iaitu 1/2 bersamaan RM50,000. Anak perempuan pertama mendapat satu daripada empat bahagian, iaitu 1/4 bersamaan RM25,000. Anak perempuan kedua juga mendapat 1/4 bersamaan RM25,000. Oleh itu, asal masalah pembahagian ialah empat bahagian, dengan nisbah 2:1:1. Pembahagian ini dibuat selepas diselesaikan perbelanjaan pengurusan jenazah yang sewajarnya, hutang si mati dan wasiat yang sah menurut ketetapan syarak.
.
6. Kesimpulannya, jika seorang ibu meninggal dunia dan hanya meninggalkan seorang anak lelaki serta dua anak perempuan sebagai waris yang berhak, maka anak lelaki mendapat 1/2, manakala setiap anak perempuan mendapat 1/4 daripada harta pusaka bersih. Namun, jika suami, ibu atau bapa si mati masih hidup, pengiraan tersebut akan berubah mengikut bahagian faraid masing-masing. Oleh itu, sebelum pembahagian dilaksanakan, hendaklah dipastikan semua waris yang berhak supaya harta pusaka dapat diagihkan dengan tepat dan tidak menafikan hak sesiapa.
.
MOHD ZAKI BIN ZULKIFLI
5 November 2026
.jpg)
Tiada ulasan:
Catat Ulasan